Dio dopç’arat muç’o nç’arums Lazepeşeni maxuta oş3’anerişi (V century) Bizansi tarixçi Agatiasi:
“Dido k’uvet’li do komoli xalki ren Lazepe do çkva k’uvet’li xalkepe xolo hemtepeşi tude renan (vasalepe uqonunan). Lazepe ti kai a3’onenan K’olxepeşi mcveşi coxoten. Him xalkepeşen, namupe-ti çkva kianaş tude orenan (hemindos Lazika Bizantişi vasali ort’u), ma var miçkin çkva asteri coxoni do gondideri, mdidari, hek’o vasalepe na uqonunan, asteri mskva karakteriten… Lazepe zuğas xolo nçviruman (mazuğalepe xolo renan) do eç’opu-gamaçamuten xolo didi mogapu okoç’işnuman. Hamtepe skidala nişi siviluri [civil: English] do kanonieri qves-doren…”
Ham m3ika sitatiten iz’iren, muç’omi çineri da didi coxoni xalki vort’it.
Kiana çkuni dido k’abğape uz’irun. Maaşani oş3aneris Perzepe do Bizansepe Lazikas didi k’abğa ikumt’es. Hemindos mapa çkuni ort’u Gubazi.
542 3’ana Iranişi şahi didi askeri mendvoçku Lazik’aşa do Irani do Bisanti şkas didi k’abğa geyç’k’u. Haya eçi 3’ana igunz’oret’u . Lazepe dio Perzepeşi svas ort’es. Lazepe nuşvelamt’es-şakis, cginapa Perzepeşi ort’u, mara mani Lazepe ognes na şahi zemcumt’u Lazepe omt’inu-k’o do kiana nişis çkva xalki moiqonu-k’o. Hemuşeni Perzepe dvaç’ines Lazi mapaşi oqvilu. Ham dulyaşi oxvenuşeni Lazi aristokrati Parsansi mendvoçkves, mara iya namusieri k’oçi gamadgitu, var a3’amu mapa muşi do iri Gubazis du3’u.
Hemuşk’ule Lazepek Perzepeşk’ala aliansi naşkves do do Bizansepeşi sva eç’opes. Cginapaşi sva-ti xolo goinkturu. Lazepe umeskuru daçxuristeri ik’abğamt’es. Gubaz mapa xalki muşi u3’olemt’u:
“... Ma var miçkin komolepe dogaç’inenen ot’I var xolo-ti egzapu. Çilepe do berepe çkuni, nana-kiana çkuni, arti tkvalaten iri, muşeni-ti Perzepe çkuni dixas moxtes didi telike mç’keşums. Gemoncgines-k’o, var diobağinanen… Mot meskuras Lazepeşi coxo! Zori va ren Perzepeşi cginapa. Art fara do jur fara var voncginit-doren.
Lazepe oncginamt’es Perzepe. Mara Bizansepe mutus va ikumt’es. Xvale zenginoba-nişi şeni içalişamt’es. Hemuten gurmuliri Gubaz mapak imperators he ambavi numçinu (ognapu).
Ti-nişiş oçuletu-şeni Bizansepeşi askerepek (Besa do Rustike coxort’es) Xobi3’kari ğali p’icis t’k’obaşa do ixanetiten doqviles Gubaz mapa.
Lazepe dido mbgarineri do xuçeli diqves. Gubaz mapa xalki nişi dido qoropt’u.
Lazi aristokratepek didi mpuleri korobu doqves (xalki kok’okorobes). Hek jur fikiri gamik’atu: Ar-kele it’urt’es-na xoloti Perzepeşi sva epç’opat, maqvilarepe dop’ilat do Bizansepe vomt’inat-ia. Majura-kele xoloti maqvilarepe doqviles-k’o unt’es, mara Bizansepeşi xete. Majurapeşi motivasioni ort’u Bizansepeşkala kulturuli xoloba (Hemindos Lazepe mteliti xiristianepe ort’es, muço-ti Bizansepe, edo Perzepe mazdeanepe ort’es).
Lazepek dozemces: imperatori maqvilarepeşi ceza meçamu txones-k’o do Gubazişi 3’ulu cuma 3’ate mapa do3’opxes-k’o.
Haşoti doqves. Besa do Rustike xalki o3’k’ert’u-şi doqviles do 3’ate mapa do3’xes. Emuşkule Bizansepek-ti naşkves Lazepeşi doloxeni (oxorişi) dulyas dolokatu.
Ham ambavi nç’arums maaşani oş3’anerişi (536-582 3’anape) çineri Bizansi tarixçi Agatias Skolastikosi. Muşi nç’aras dido beciti inpormasioni ren şinaxeri. Agatias Skolastikosi jur çineri Lazi oratorişi tkvalape nç’arums. Arti oren Aieti – aristokrati [emuk Perzepeşk’ala aliansi it’urt’u]. Majura ren Part’azi [aya aristokrati var t’u, mara dido ç’kveri (noseri) k’oçi ort’u do avtoritati uğurt’u. Çodinas Lazepek muşi nena doqves].
Ham juri oratori na tkvespe mani dopç’arare.
Kaynak : http://www.lazebura.net/content/view/684/1996/
|
